ET (offset), jantın araca bağlandığı göbek yüzeyinin, jant genişliğinin tam ortasına göre kaç milimetre kaydığını gösterir. ET büyüdükçe jant içeri, küçüldükçe dışarı gelir. Aynı ebattaki iki jant, yalnızca ET farkı yüzünden birinde sorunsuz dönerken diğerinde çamurluğa sürtebilir.
Jant üzerinde genellikle "ET45" ya da yalnızca "45" biçiminde, bazen göbeğin arkasında damgalı olarak bulunur. Negatif değerler de vardır ve bunlar jantı belirgin biçimde dışarı taşır.
ET düşerse ne olur?
Jant dışarı çıkar. Kısa mesafede araç daha oturaklı görünür, iz genişliği artar. Bedeli ise şudur: tekerlek rulmanına binen kaldıraç kolu uzar. Rulman, üretici hesaplarının dışında bir yükle çalışmaya başlar ve ömrü kısalır. Direksiyon ağırlaşır, yol üzerindeki bozukluklar direksiyona daha sert vurur. Çamurluk kenarına sürtme ise dolu yolda ya da yüklü seyirde ortaya çıkar — boş araçla test edip "sürtmüyor" demek yanıltıcıdır.
ET yükselirse ne olur?
Jant içeri kaçar ve fren kaliperine, amortisör gövdesine ya da süspansiyon koluna yaklaşır. Buradaki sürtme daha tehlikelidir çünkü fren parçasına temas eder. Bazı araçlarda birkaç milimetre bile yetmez.
Ne kadar sapma kabul edilebilir?
Pratikte ±5 mm çoğu binek araçta sorun çıkarmadan tolere edilir. 5–10 mm arası araca göre değişir ve mutlaka denenmelidir. 10 mm'nin üzerindeki sapmalarda lastik ebadı da değişmeden yola çıkılmaz.
| Sapma | Etki | Değerlendirme |
|---|---|---|
| 0 – 5 mm | Fark edilmez | Genelde güvenli |
| 5 – 10 mm | Direksiyon hissi değişir, sürtme ihtimali | Araca göre, denenmeli |
| 10 mm üzeri | Rulman yükü, sürtme, muayene sorunu | Önerilmez |
ET tek başına yetmez. Bir jantın araca uyması için ET'nin yanında PCD (bijon deliklerinin çemberi) ve göbek çapı da tutmalıdır. PCD ölçümünü ayrı bir yazıda adım adım anlattık.
Ara bilezik ve ET'yi değiştiren parçalar
Göbek çapı jantınkinden küçükse ara bilezik (hub ring) kullanılır; bu parça jantı merkezler ve titremeyi önler, ET'yi değiştirmez. Ara pul (spacer) ise jantı dışarı iter, yani ET'yi fiilen düşürür. Pul kullanımı bijon uzunluğunu da ilgilendirir: kısa kalan bijon, diş sayısı yetersiz kaldığı için kopabilir. Bu yüzden ara pulu ancak uygun bijonla ve ölçerek kullanıyoruz.
Çıkma jant alırken ET'yi nasıl doğrularsınız?
İkinci el bir jantta ET damgası boyanmış ya da aşınmış olabilir. Böyle bir durumda jantı ölçerek doğrulamak gerekir: jant genişliğinin ortası bulunur, göbek yüzeyine olan mesafe ölçülür. Sattığımız çıkma jantlarda PCD, ET ve göbek çapını teyit ederek veriyoruz; emin olmadığımız bir ölçüyü tahminle yazmıyoruz.
Sık sorulanlar
ET değerini jantın neresinde bulurum?
Çoğunlukla jantın iç yüzünde, göbek çevresinde ya da kollardan birinin arkasında damgalıdır. "ET45" ya da yalnızca "45" yazabilir. Boya altında kalmışsa fırçayla temizlemek genellikle yeterli oluyor.
ET 45 yerine ET 40 jant takabilir miyim?
5 mm'lik fark çoğu binek araçta sorun çıkarmaz, ama garanti değildir. Aracın çamurluk boşluğuna ve lastik genişliğine bağlı. Takmadan önce yüklü hâlde direksiyonu sonuna kadar çevirerek denemek gerekir.
Ara pul (spacer) kullanmak zararlı mı?
Doğru kalınlıkta, uygun bijonla ve ölçülerek kullanılırsa yaygın bir uygulamadır. Yanlış kullanımda bijon dişi yeterince kavramaz; bu, tekerleğin gevşemesine kadar giden bir risktir. Kalınlığı kendi başınıza seçmeyin.
Negatif ET ne demek?
Göbek yüzeyinin jant ortasının dışında kaldığı, yani jantın belirgin biçimde dışa taştığı anlamına gelir. Ağır arazi araçlarında ve bazı modifiye kurulumlarda görülür; standart binek araçlarda önerilmez.