PCD, bijon deliklerinin merkezlerinden geçen hayalî çemberin çapıdır. 5x112 yazısı "5 bijon, 112 mm çember" demektir. Dört ve altı bijonlu jantlarda karşılıklı iki delik arası doğrudan ölçülür; beş bijonda karşılıklı delik yoktur, bu yüzden komşu iki delik arası ölçülüp 1,7013 ile çarpılır.
Bijon sayısına göre hesap
| Bijon | Ne ölçülür | Hesap |
|---|---|---|
| 4 | Karşılıklı iki delik merkezi | Ölçülen değer = PCD |
| 5 | Komşu iki delik merkezi | Ölçü × 1,7013 = PCD |
| 6 | Karşılıklı iki delik merkezi | Ölçülen değer = PCD |
Delik merkezinden ölçmek şart. Kenardan kenara ölçerseniz delik çapı kadar hata yaparsınız ve bu hata sizi yanlış PCD'ye götürür. Elinizde kumpas yoksa, bir deliğin sol kenarından komşu deliğin sol kenarına ölçmek merkezler arası mesafeyi verir — pratik bir kestirme.
Birbirine çok yakın PCD'ler
Asıl tehlike burada. Aşağıdaki çiftler arasında yalnızca 2–3 mm fark vardır ve bijonlar zorlanarak takılabilir. Takıldığında jant merkezlenmez, titreme başlar ve bijonlar sürekli gevşer. Bu, tekerleğin yoldayken çıkmasına kadar giden bir arızadır.
- 5x112 ve 5x114,3 — Volkswagen/Mercedes grubu ile Japon/Kore araçlarını ayıran en yaygın karışıklık.
- 5x100 ve 5x98 — Fiat ve bazı Toyota/Subaru modelleri arasında.
- 4x100 ve 4x108 — Küçük sınıf araçlarda sık görülür.
"Zorlayınca girdi" bir uyum kanıtı değildir. Konik bijon yanlış PCD'de bile deliğe oturabilir; jant o an sıkı görünür ama merkezde değildir. Birkaç yüz kilometre sonra bijon yuvaları oval hâle gelir ve jant kullanılamaz duruma düşer.
PCD tuttu, iş bitti mi?
Hayır. Bir jantın uyması için üç ölçü birden tutmalı:
- PCD — bu yazının konusu.
- ET (offset) — jantın içeri/dışarı konumu. Ayrıntısı burada.
- Göbek çapı — jantın ortasındaki deliğin çapı. Aracınkinden büyükse ara bilezikle merkezlenir; küçükse o jant o araca takılamaz.
Kendi aracınızın PCD'sini öğrenmenin en kolay yolu
Takılı jantı sökmeden ölçmek zordur. En pratiği marka-model-yıl bilgisini vermek; bizde uyumluluk verisi var ve jant listesini aracınıza göre daraltabiliyoruz. Ölçüyü tahmin etmek yerine sorun — yanlış PCD'li bir jantı geri almak ikimiz için de zaman kaybı.
Sık sorulanlar
5x112 jant 5x114,3 araca takılır mı?
Takılmaz. Aradaki 2,3 mm fark bijonların deliklere zorlanarak girmesine yol açar; jant merkezlenmez, titreme ve bijon gevşemesi başlar. Aradaki farkı kapatan adaptörler vardır ama bunlar ET'yi de değiştirdiği için ayrı bir hesap gerektirir.
Beş bijonlu jantta neden 1,7013 ile çarpılıyor?
Beş delik çember üzerinde 72 derecelik aralıklarla dizilidir. Komşu iki delik arası kirişin çapa oranı sabittir ve bu oranın tersi 1,7013'e denk gelir. Yani ölçüm geometriden çıkan bir sabittir, tahmin değildir.
Göbek çapı küçük gelirse ne yapılır?
Jantın göbek deliği aracınkinden küçükse o jant takılamaz; büyütmek için işlemek jantın merkezleme yüzeyini bozar. Büyükse ara bilezikle çözülür, bu normal bir uygulamadır.
Bijon tipi de önemli mi?
Önemli. Jantın bijon yuvası konik, küresel ya da düz olabilir ve bijonun ucu bu yuvaya uymalıdır. Yanlış tip bijon, doğru PCD'de bile jantı düzgün merkezlemez.